Чит йорттагы ак халат

Ире элекке хатыны Әлфияне ияртеп кайта, ул өч чемодан белән килеп, өйгә урнаша. Илдар дәшми, әнисе аны яклый. Әлфия үзенең авырлы икәнен, баланың Илдардан булуын әйтә. Бу — #ялган, #сабырлык, #гаилә турында #хикәя.

— Бу озакка түгел, Гөлчәчәк. Әлфия бездә берничә көн генә яшәп торыр.
Илдар бу сүзләрне икеләнеп тә тормыйча, икмәк алып кайтканын хәбәр иткәндәй әйтте.
Гөлчәчәк кулындагы эш кәгазьләре салынган папканы күкрәгенә кысып, ишек төбендә басып калды. Каршысында исә өенә чакырмыйча килеп кергән хатын — Әлфия — өч чемоданы белән басып тора иде.
Берсе — зур, кара, тәгәрмәчле. Икенчесе — култыгы кыршылган көрәнсу чемодан. Өченчесе — кечкенә, чия төсендәге. Әлфия аны көзге төбендәге келәмгә куеп та өлгерде. Ул монда берничә көн яшәп китәргә түгел, ә мәңгегә урнашырга килгәндәй тоелды.
— Берничә көнгә? — дип кабатлады Гөлчәчәк.
— Әйе инде, — Илдар гаепле елмайды. — Аның хәле авыр. Син аңлыйсың бит…
— Юк, — диде Гөлчәчәк тыныч кына. — Аңламыйм.
Әлфия күзләрен түбән төшерде. Ул арыган һәм ябык күренде. Бер кулын корсагына куйган. Бу хәрәкәт бик сизелер-сизелмәс кенә иде, әмма аны күрми мөмкин түгел.
— Минем барыр җирем юк, — диде ул әкрен генә.
— Синең Рөстәмең бар бит, — диде Гөлчәчәк.
Әлфиянең йөзе кинәт үзгәрде.
Илдар хатынына кискен карап алды.
— Башлама инде, зинһар.
— Мин бернәрсә дә башламыйм. Бары тик сорау бирәм.
— Гөлчәчәк, Әлфия — минем элекке хатыным. Әмма ул да кеше. Аның хәзер авыр чагы.
— Ә ни өчен аның авырлыгы минем фатирда хәл ителергә тиеш?
Илдар дәшмәде.
Ул һәрвакыт шулай иде: сүз әнисе Фәүзия Габделловнага, үзенең элекке хатынына яки гаилә чикләренә барып җиткәч, телсез калыр иде.
Шул мизгелдә кунак бүлмәсеннән Фәүзия Габделловна чыкты. Ул иртән үк, гадәттәгечә, шалтыратмыйча килгән иде. Хәзер инде Гөлчәчәкнең өендә үзен хуҗа гына түгел, ә тәхеттә утырган императрица кебек тота.
— Тагын нәрсәгә тавыш куптардың? — дип сорады ул, муенындагы алтын чылбырын рәтләп. — Гөлчәчәк, син бераз йомшаграк була белсәң иде.
— Илдарның Әлфияне алып киләчәген сез белә идегезме?
— Әлбәттә, белә идем.
— Һәм сезгә бу ошыймы?
— Монда нәрсә бар? Ул кайчандыр аның хатыны булган. Алар бит якын кешеләр.
— Алар аерылышкан.
— Кәгазь генә ул. Кешеләр арасындагы мөнәсәбәт мөһимрәк.
Гөлчәчәк каенанасына карады да, ирен чите белән генә елмайды.
Фәүзия Габделловна «кешеләр арасындагы мөнәсәбәт» дигәндә, һәркем аңа буйсынырга тиеш булган мөнәсәбәтне күздә тота иде.
Ул җиһазларны күчерә, савыт-сабаны урыннарыннан ала, пәрдәләрне алыштыра һәм кичке ашка нинди аш пешәргә тиешлеген дә үзе хәл итә иде. Йокы бүлмәсенә шакымыйча керә, шкафларны актара, әйберләрне башка урынга яшерә һәм соңыннан аларны беркем дә таба алмый.
— Бу комодны икенче бүлмәгә күчерергә кирәк.
— Ни өчен?
— Шулай дөресрәк.
— Кем өчен?
— Гаилә өчен.
«Гаилә» дигән сүзне Фәүзия Габделловна боерык урынына куллана иде.
Гөлчәчәк биш ел буе моңа күнегергә тырышты.
Биш ел дәвамында ул: «Бераз сабыррак булсам, йомшаграк сөйләшсәм, Илдар ниһаять мөстәкыйль булыр», — дип уйлады.
Булмады.
Илдар начар кеше түгел иде. Ул йомшак, елмаючан, җайлы кеше иде. Әмма шул ук вакытта ул әнисе итәгеннән чыкмаган ир-ат булып калды. Утыз сигез яшендә дә мөһим очрашуга нинди күлмәк кияргә кирәклеген әнисеннән сорый иде.
Илдар Гөлчәчәкне кочаклап:
— Син минем иң акыллы хатыным, — дип әйтә ала иде.
Ә бер сәгатьтән соң, әнисенең канәгатьсез тавышын ишеткәч:
— Ләкин әни, әлбәттә, яхшырак белә, — дип өсти иде.
Хәзер исә аның элекке хатыны чемоданнары белән коридорда басып тора.
Һәм Гөлчәчәкнең фатирында яшәргә җыена.
***
Бу фатирны Гөлчәчәк кияүгә чыкканчы ике ел элек сатып алган иде.
Ул вакытта яшь аудитор булып эшләде, өстәмә проектлар алды, кичләрен соң гына өйгә кайтты һәм ял итәргә вакыты калмады. Беренчел взносны үзе җыйды, ипотеканы да үзе түләде.
Илдар белән танышканда, бурычның аз өлеше генә калган иде.
— Мин дә булышырмын, — дип вәгъдә итте ул.
Ләкин булышырга ашыкмады.
Шулай да танышларына:
— Фатирны бергәләп түләп бетердек, — дип сөйләргә ярата иде.
Гөлчәчәк һәрвакыт дәшми калды.
Ирен кимсетергә теләмәде. Һәр сумны санап утырырга теләмәде. Гаиләне бухгалтерлык хисабына әйләндерергә теләмәде.
Ләкин ипотеканы ул туйга кадәр үк тулысынча түләп бетерде.
Фатирның барлык документлары да аның исемендә иде. Кәгазьләр банк ячейкасында, электрон күчермәләре болыттагы саклагычта һәм юристында сакланды.
Илдар фатирның кияүгә чыкканчы сатып алынганын белә иде.
Фәүзия Габделловна да белә иде.
Ләкин икесе дә «безнең йорт» дип сөйләшүне өстен күрде.
Бигрәк тә сүз ремонт, прописка яки фатирны сату турында барганда.
— Шушы фатирны сатып, зуррак йорт алсак ничек булыр иде, — дип хыяллана иде каенана.
— Бу минем фатирым, — дип искә төшерде беркөнне Гөлчәчәк.
Фәүзия Габделловна чынаягын өстәлгә әкрен генә куйды.
— Син шулай сөйләгәндә, Илдарны үз кешең дип санамаган кебек тоела.
— Мин документларда ничек язылган, шулай сөйлим.
— Тормышта барысын да кәгазь хәл итми.
— Кайчак нәкъ кәгазь хәл итә.
Каенана аңа, Гөлчәчәк изге бер канунны бозгандай, карап торды.
Ә Илдар акрын гына:
— Әни белән бәхәсләшмә, — диде.
Хәзер Әлфия фатирга кереп, тирә-ягына карады.
Кунак сыман түгел.
Үзен монда урнаштырырга җыенган кеше сыман.
— Мин кайда йоклыйм? — дип сорады ул.
— Кунак бүлмәсендәге диванда, — диде Гөлчәчәк.
— Мин авырлы. Миңа диванда йокларга ярамый.
Гөлчәчәк аңа текәлеп карады.
— Син авырлымы?
Әлфия кулын корсагына куйды.
— Әйе.
Илдар ашыгып сүзгә кушылды:
— Без соңрак барысын да аңлатырбыз.
— «Без»? — дип кабатлады Гөлчәчәк.
— Әлфиягә хәзер бик авыр. Рөстәм аны ташлаган.
Рөстәм исемен ишетүгә Әлфия читкә борылды.
Гөлчәчәк бу хәрәкәтне күреп калды.
Ул бик тиз булды.
Һәм артык куркулы иде.
— Ул хәзер кайда? — дип сорады Гөлчәчәк.
— Белмим, — диде Әлфия.
— Син аның хатыны идеңме?
— Аның нинди әһәмияте бар?
— Әгәр син монда бер генә төн кунарга килгән булсаң, бернинди әһәмияте юк. Ләкин син минем өемдә яшәргә җыенасың һәм минем ирем синең турында кайгыртырга тиеш дип уйлыйсың.
Әлфиянең тавышы калтырады:
— Илдар — минем баламның әтисе.
Гөлчәчәкнең күкрәгендәге һава бер мизгелгә туктап калгандай булды.
Илдар агарынып китте.
Фәүзия Габделловна йөрәгенә ябышты.
— Нәрсә дидең?
Әлфия күз яшьләренә буылды.
Тыныч кына. Матур итеп.
Кайбер кешеләр елаганда да күз яшьләрен корал итеп куллана белә.
— Мин хәзер әйтергә теләмәгән идем… Әмма миңа куркыныч. Рөстәм баланы үзенеке дип танымый. Ә Илдар мине ялгыз калдыра алмый.
Гөлчәчәк иренә карады.
— Бу дөресме?
— Мин… белмим, — дип пышылдады Илдар.
— Син балаңның әтисе булуыңны яки булмавыңны белмисеңме?
— Әлфия әйтте…
— Нәрсә әйтте?
— Вакыты туры килә, диде.
Гөлчәчәк әкрен генә башын какты.
— Димәк, ул монда яшәячәк?
— Вакытлыча гына, — дип кабатлады Илдар.
— Ә мин кайда яшәргә тиеш?
— Юләр сүз сөйләмә, — дип сүзгә кушылды Фәүзия Габделловна. — Без барысын да хәл итәрбез. Барыбыз да өлкән кешеләр.
Гөлчәчәк каенанасына карады.
— Бу минем фатирым.
— Без барыбыз да гаилә!
— Әлфия дә сезнең гаиләме?
— Ул кайчандыр безнең гаиләнең бер өлеше иде!
— Ә мин кем?
Фәүзия Габделловна иреннәрен кысты.
— Син артык борчулы.
Гөлчәчәк папканы коридордагы шкаф өстенә куйды.
— Ярар. Әлфия калсын.
Илдар җиңел сулап куйды.
Каенана җиңү яулагандай җилкәләрен турайтты.
Әлфия башын күтәрде.
Ләкин аларның берсе дә Гөлчәчәкнең телефонында тавыш яздыру функциясен кабызганын күрмәде.
Ул язмага бары тик үз фикерен теркәде:
«Бүген Илдар элекке хатынын алып кайтты. Әлфия баланың Илдарныкы булуын әйтә. Фәүзия аны яклый. Фатир минеке. Тыныч эш итәргә.»
Гөлчәчәк хисләрне ут белән чагыштыра иде. Ут чыкканда бүлмә буйлап йөгереп кычкыру — ялкынны тагын да көчәйтү генә. Ә ишекне ябып, һаваны кисеп, эшне белгән кешеләрне чакырсаң — янгынны сүндереп була.
Ул кычкырырга җыенмый иде.
Ул барлык ишекләрне дә тыныч кына ябарга җыена иде.
***
Әлфия фатирда ике көн генә яшәмәде. Бер атнадан ул инде кухняда хуҗалык итә башлады. Ун көннән савыт-сабаның урыннарын алыштырырга кереште. Ике атнадан йокы бүлмәсендәге шкафның яртысын биләде.
— Мин әйберләремне тартмаларда тота алмыйм, — диде ул.
— Синең әйберләрең башта ук монда булырга тиеш түгел иде, — дип искә төшерде Гөлчәчәк.
— Мин авырлы бит.
— Бу сүзне беренче көннән бирле ишетәм.
— Алайса, нигә миңа шулай салкын карыйсың?
— Чөнки авырлы булу чит йортны басып алу хокукы бирми.
Әлфия елмайды.
— Син куркасыңмы?
— Нәрсәдән?
— Илдарның миңа кире кайтуыннан.
Гөлчәчәк аңа игътибар белән карады.
— Син аның кире кайтуын телисеңме?
Әлфия дәшмәде.
Җавап ачык иде.
Ул тиздән Илдарга назлы тавыш белән мөрәҗәгать итә башлады:
— Илдаркаем, тәрәзәне ачарга булыш әле.
— Илдар, сумкамны күтәрә алмыйм.
— Илдаркаем, безнең элек ничек яшәгәнебезне хәтерлисеңме?
Ә бер иртә ул Гөлчәчәкнең халатын киеп чыкты.
Гөлчәчәк ванна бүлмәсенә кергәндә, Әлфия көзге каршында басып тора иде. Аның өстендә йомшак ак халат. Күкрәк өлешенә Гөлчәчәкнең «Г» хәрефе чигелгән.
Бу халатны Гөлчәчәк Бакуга барганда сатып алган иде. Әтисе бүләге.
— Сал аны, — диде Гөлчәчәк.
Әлфия көзгедәге үзенә карады.
— Уңайлы икән.
— Бу минем халатым.
— Вакчылланма. Мин авырлы, өшемәскә тиеш.
— Сал.
Әлфия әкрен генә борылды.
— Син халат аркасында тавыш чыгарачаксыңмы?
— Юк. Мин бары тик үз әйберләремне сорамыйча кияргә рөхсәт итмим.
— Син чыннан да бәхетсез кеше икәнсең.
— Бәлки. Ләкин бәхетсез кешеләрнең дә үз халатларына хокукы бар.
Коридордан Фәүзия Габделловнаның тавышы ишетелде:
— Гөлчәчәк! Ни өчен иртән тавыш куптарасың?
— Мин тавыш куптармыйм.
— Миңа каршы сөйләшмә!
Каенана ванна бүлмәсенә кереп, Әлфияне халатта күрде дә шундук аның ягына басты.
— Кия бирсен. Кызганасыңмы?
— Әйе, кызганам, — диде Гөлчәчәк. — Рөхсәтсез алынган әйберләрне кызганам.
— Нинди вакчыл син! — Фәүзия Габделловна кулларын җәйде. — Тиздән бала туа, ә син чүпрәк турында бәхәсләшеп торасың!
— Әлфиянең баласы әле минем балам түгел.
Тынлык урнашты.
Илдар коридорда басып аларны тыңлый иде.
Ләкин, гадәттәгечә, бер сүз дә әйтмәде.
***
Икенче көнне Гөлчәчәк юрист янына барды.
Юрист аны игътибар белән тыңлады, фатир документларын карады һәм берничә төгәл сорау бирде.
— Фатир никахка кадәр алынганмы?
— Әйе.
— Ипотека да никахка кадәр тулысынча түләнеп беткәнме?
— Әйе.
— Милек хокукы сезнең исемдәме?
— Әйе.
— Алайса, бу фатир ир белән хатынның уртак милке булып саналмый. Әмма ирегезнең һәм аның элекке хатынының яшәү мәсьәләсен юридик яктан дөрес хәл итәргә кирәк. Үз белдегегез белән әйберләрен урамга чыгармаска, йозакларны алыштырмаска кирәк.
— Мин тавыш-гауга теләмим.
— Бу бик яхшы. Сезнең позициягез тыныч эш иткәндә көчлерәк була.
Гөлчәчәк ачы елмайды.
— Барысы да мине артык тыныч дип әйтә.
— Тынычлык — көчсезлек түгел. Талашта кычкырган кеше түгел, документлары һәм сабырлыгы булган кеше җиңә.
Юрист аңа аерылышу турында гариза әзерләргә һәм чит кешенең фатирда яшәвен туктату турындагы хәбәрнамәне рәсмиләштерергә булышты.
— Әгәр Әлфия чыннан да иремнән авырлы булса?
— Ата булу мәсьәләсе законда билгеләнгән тәртиптә генә хәл ителә. Элекке хатынның сүзләре генә ирне автоматик рәвештә баланың атасы итми.
— Ул минем фатирда яши.
— Алайса, барлык хәлләрне теркәп барыгыз. Хәбәрләрне, чыгымнарны, сөйләшүләрне, даталарны. Мөһим сүзләрне шаһитлар янында яки закон рөхсәт иткән тәртиптә яздырырга мөмкин. Һәр адым алдыннан киңәшләшегез.
Гөлчәчәк барысын да дәфтәренә язып алды.
Кабинеттан чыкканда, ул беренче тапкыр җиңеллек тойды.
***
Кич белән ул эш урыны янындагы кечкенә кафега керде.
Кофе эчеп, документларын карап утырырга теләгән иде.
Күрше өстәлдә Әлфия утыра иде.
Ул ялгыз түгел.
Каршысында кара куртка кигән ир-ат басып тора. Гөлчәчәк аны таныды. Әлфия бер мәлне телефонындагы фотосын күрсәткән иде. Рөстәм. Әлфия аның кулын тоткан.
— Син миңа болай эшли алмыйсың, — ди ул.
— Мин барысын да әйттем инде, — дип җавап бирде Рөстәм. — Бала минеке түгел.
— Син аның безнең соңгы очрашудан соң барлыкка килгәнен бик яхшы беләсең.
— Аның вакыты синең Илдар янына киткән чагыңа да туры килә.
Рөстәмнең тавышы салкын иде.
Гөлчәчәк менюга карап утыргандай кыланды.
— Илдар миңа ышаначак, — дип пышылдады Әлфия. — Ул миңа һәрвакыт ышанды.
— Алайса, балаңны ул үстерсен.
— Син миңа аерылышып, кире яныма кайтырга вәгъдә бирдең!
— Мин сиңа бернәрсә дә вәгъдә итмәдем.
— Әйттең!
— Синнән котылу өчен әйттем.
— Рөстәм, мин авырлы!
— Миннән түгел.
— Әгәр син баланы үзеңнеке дип танымасаң, хатыныңа барысын да сөйлим!
Рөстәм мыскыллап елмайды.
— Нәрсә сөйләрсең? Аның ире янына чемоданнарың белән килеп керүеңне? Илдарның сиңа ышануынмы? Әллә баланың аныкы да булмавы ихтималынмы?
Әлфия аның кулыннан тартып алды.
— Тукта!
— Үзең тукта. Мин синең ялганың өчен түләргә җыенмыйм.
— Син миңа булышырга тиеш!
— Мин сиңа бернәрсә дә бурычлы түгел.
Рөстәм урыныннан торды.
— ДНК-тест ясат та кешеләрнең тормышын җимерүдән тукта.
— Мин үземне кимсетергә җыенмыйм!
— Син инде кимсетелеп беттең.
Рөстәм чыгып китте.
Әлфия ялгызы калды.
Бер минуттан соң ул еларга тотынды. Ләкин бу юлы аңа беркем дә мескен хатын итеп карамады.
Гөлчәчәк өстәл астында телефонын яздыру режимына куйган иде.
Ул кафеда тыныч кына утырды һәм барысын да тыңлады.
Официантка берничә тапкыр килеп, су кирәкме-юкмы икәнен сорады. Музыка акрын гына уйный. Тышта кешеләр ашыга-ашыга узып китә.
Ә Гөлчәчәкнең эчендә барысы да боз кебек каткан.
Ачу түгел.
Ачыклык бугай.
Әлфия Гөлчәчәкнең фатирында яшәп кенә калмаган. Ул Илдарга чит баланы тагарга, ике гаиләне җимерергә һәм башкалар исәбенә уңайлы тормыш корырга җыенган.
Гөлчәчәк аның янына барып сүз катмады. Ул бары тик телефонны алды да язманы туктатты.
Официантка аның киеренке йөзенә карап:
— Барысы да яхшымы? — дип сорады.
Гөлчәчәк телефонга күз төшерде.
— Хәзер яхшы булачак, — диде ул.
***
Икенче кичне ул Фәүзия Габделловнага шалтыратты.
— Килегез. Сөйләшергә кирәк.
Каенана кырык минуттан соң килеп җитте. Әлбәттә, ишек кыңгыравына басмады. Кайчандыр «кирәк булып куюы мөмкин» дип алган ачкычы белән ишекне үзе ачып керде.
Гөлчәчәк аны кунак бүлмәсендә көтеп тора иде. Өстәлдә фатир документлары, аерылышу турындагы гариза күчермәсе һәм телефон ята.
— Илдар кайда? — дип сорады Фәүзия.
— Йокы бүлмәсендә.
— Әлфия?
— Кухняда.
— Яхшы. Барысын да чакырабыз.
Бераздан дүртесе дә кунак бүлмәсенә җыелды.
Әлфия һаман да шул халаттан иде. Чәчләре тузган, йөзе моңсу.
Илдар әнисе янына утырды.
Гөлчәчәк каршыга урнашты.
— Минем сүземне тыныч кына тыңлавыгызны телим, — диде ул.
— Гаепләүләреңне башлама, — дип кисәтте Илдар.
— Мин гаепләргә җыенмыйм. Фактларны гына күрсәтәм.
Ул өстәлгә документларны куйды.
— Бу фатир никахка кадәр минем акчага алынган. Ипотека да никахка кадәр минем хезмәт хакым белән түләнеп беткән. Милек хокукы минем исемдә. Менә документлар.
Фәүзия Габделловна кулын селтәде.
— Боларны инде ишеттек.
— Юк. Сез ишеттегез, әмма җитди кабул итмәдегез.
— Илдар монда яши.
— Әлегә.
Әлфия җилкәләрен кочаклады.
— Ә мин кая барам?
— Моны соңыннан хәл итәрбез.
Гөлчәчәк телефонындагы язманы кабызды. Кунак бүлмәсендә Әлфиянең тавышы яңгырады:
— Син миңа болай эшли алмыйсың…
Аннары Рөстәмнең тавышы ишетелде:
— Бала минеке түгел.
Сөйләшү дәвам итте. Әлфиянең йөклелек вакыты Рөстәм белән очрашуга туры килүе, Илдарның ышанучанлыгыннан файдаланырга җыенуы һәм чит баланы аңа тагарга теләве ачык ишетелә иде.
Илдар кымшанмыйча утырды.
Фәүзия Габделловна башта телефонга, аннары Әлфиягә карады.
Әлфия сикереп торды.
— Бу законсыз! Синең мине яздырырга хакың юк!
— Язма инде юристта. Аны ничек кулланырга икәнен ул хәл итәр.
— Син мине махсус күзәттең!
— Юк. Мин очраклы рәвештә кафеда булдым һәм тормышымны үзгәрткән сөйләшүне ишеттем.
— Син барысын да уйлап чыгарасың!
— Алайса, ДНК-тест ясат.
Әлфиянең йөзе агарып китте.
— Мин беркемгә дә бернәрсә исбатларга тиеш түгел!
— Әлбәттә, — диде Гөлчәчәк. — Ләкин син минем фатирда яшәргә һәм гаиләмне җимерергә хокуклы түгел.
Илдар ниһаять урыныннан торды.
— Әлфия… Бу дөресме?
— Миңа басым ясамагыз!
— Син миннән авырлымы?
— Белмим!
— Син баланың минеке булуын әйттең!
— Мин шулай уйладым… Ышанган идем…
— Син миңа ялганладың!
— Үзең ышандың!
Фәүзия Габделловна урыныннан торды. Аның йөзе үзгәрде. Беренче тапкыр ул көчле һәм хаким хатын түгел, ә үз хатасын күрергә мәҗбүр ителгән кеше булып күренде.
— Әлфия, — диде ул тыныч кына.
— Нәрсә?
— Әйберләреңне җый.
— Ләкин сез үзегез мине монда алып килдегез!
— Мин әйттем: әйберләреңне җый.
— Фәүзия Габделловна…
— Мин барысын да ишеттем.
— Сез мине урамга куып чыгара алмыйсыз!
— Алам.
Әлфия Илдарга карады.
— Син аларга минем белән шулай эшләргә юл куясыңмы?
Илдар авызын ачты, ләкин анасы аны бүлдерде:
— Аңа карама. Ул болай да артык озак вакыт башкаларга үзе белән идарә итәргә юл куйды.
Илдар башын иде.
Фәүзия Габделловна Гөлчәчәккә борылды.
— Мине кичер.
Гөлчәчәк дәшмәде.
— Мин улымны яклыйм дип уйладым, — дип дәвам итте каенана. — Чынлыкта исә, мин үз кылган гамәлләре өчен җавап бирә белмәгән өлкән ир-ат тәрбияләгәнмен. Син көчле, барысына да түзәрсең дип уйладым.
— Мин түздем, — диде Гөлчәчәк. — Ләкин бу сезгә минем түземлегемнән файдаланырга хокук бирми.
Фәүзия башын иде.
— Хәзер мин моны аңлыйм.
Әлфия егерме минуттан соң чыгып китте. Чемоданнары белән. Ишек төбендә ул халатын салырга мәҗбүр булды.
— Бу минем халатым, — диде Гөлчәчәк.
Әлфия дәшмичә халатны салып, креслога ташлады.
— Үз әйберләреңне ал.
— Син моңа үкенәчәксең.
— Бәлки, — диде Гөлчәчәк. — Ләкин үкенүче мин булырмын, ә син түгел.
Әлфия чыгып китте.
Фәүзия Габделловна аның калган әйберләрен үзе җыйды һәм урамга алып төште.
Подъезд төбендә ул туктап калды.
— Мин чыннан да гаепле, — диде ул.
— Әйе.
Каенана бу туры җаваптан сискәнеп китте.
— Бераз йомшаграк әйтә алмадыңмы?
— Мин бик озак йомшак сөйләдем.
Фәүзия башын иде.
— Син Илдарны гомер буе җәзага тартырга теләмисеңдер бит?
Гөлчәчәк аңа карады.
— Мин аны җәзаламыйм. Мин бары тик аның әнисе булудан туктадым.
Фәүзия әкрен генә баш какты.
— Хәзер аңлыйм.
— Һәм тагын бер нәрсә, — диде Гөлчәчәк. — Аны бала дип атамагыз. Ул — өлкән ир-ат. Ниһаять, шуңа әйләнсен.
Бу юлы каенана каршы сүз әйтмәде.
***
Илдар фатирда тагын берничә көн калды. Ләкин хәзер ул бүлмәләр арасында бик акрын йөрде. Үз тормышының музеена кергәндәй кыланды.
Ул Гөлчәчәк белән сөйләшергә тырышты.
— Мин болай килеп чыгар дип теләмәгән идем.
— Ләкин Әлфияне син алып кайттың.
— Мин аңа булышырга теләдем.
— Син аңа минем өемне яулап алырга булыштың.
— Ул минем беренче хатыным иде.
— Ә мин кем?
— Син минем хатыным.
— Ләкин син мине якламадың.
Илдар диван читенә утырып, башын түбән иде. Ул явыз кеше түгел иде. Аның төп бәласе дә шунда иде. Ул үз урынына явызрак, кыюрак, хәйләкәррәк кешеләрнең карар кабул итүенә юл куя. Ә үзенең куркаклыгын «яхшылык» дип атый. Гөлчәчәк инде аны нәтиҗәләрдән коткарырга теләмәде.
Аерылышу озакка сузылмады.

***
Ул тәрәзә төбенә яшел гөл куйды, яңа чынаяклар сатып алды һәм бүлмәләрне үз зәвыгы белән җиһазлады.
Илдар кайчак аңа хәбәр язды.
Кыска гына: «Хәлләрең ничек?»
Гөлчәчәк җавап бирде: «Яхшы».