Татарча китап эзләгәндә, кайчакта шундый хәл килеп чыга: бер сайтта әсәрнең исеме бар, үзе юк. Икенчесендә өзеге генә күренә. Өченчесендә исә китапны сатып алырга тәкъдим итәләр. Кайсына керергә соң?
Моңа җавап сезнең нинди китап эзләвегезгә бәйле. Классик әсәр кирәкме, яңа романмы? Бушлай укырга телисезме, әллә яраткан авторыгызның китабын сатып алырга әзерме? Ә бәлки, юлда тыңлар өчен аудиокитап кирәктер?
Татарча китапларны онлайн укырга мөмкинлек бер генә сайт белән чикләнми. Электрон китапханәләр, кибетләр, нәшрият һәм автор сайтлары бер-берсен тулыландыра. Әйдәгез, шуларның кайберләрен карап чыгыйк.
1. Онлайн китап платформалары нинди була?
Иң элек китапханә белән кибетнең аермасын аңлап кую файдалы.
Электрон китапханәдә китапларны, гадәттә, бушлай табарга мөмкин. Ләкин каталогта китап турында мәгълүмат булу аның тулы тексты да сайтта бар дигән сүз түгел. Кайбер язмалар басманың кайсы китапханәдә саклануын гына күрсәтә.
Электрон китап кибетендә исә әсәрне сатып алырга тәкъдим итәләр. Мондый мәйданчыкларда бушлай китаплар һәм танышу өчен өзекләр дә очрый. Өзекне ачып карагач, аның тулы әсәр түгеллеген онытмагыз.
Нәшрият сайтында шул нәшрият чыгарган китаплар туплана, ә автор сайтында күбрәк билгеле бер язучының иҗаты белән танышырга була. Һәркайсының үз уңайлыгы бар. Берсендә тапмаганны икенчесеннән эзләп карау да шуңа кирәк.
2. Татарстан Милли электрон китапханәсе: эзләүне шуннан башларга була
Адресы: kitap.tatar.ru
Татарстан Милли электрон китапханәсе порталы республика китапханәләренең каталогларын һәм электрон тупланмаларны берләштерә. Монда авторның исемен, китапның атамасын яки эзләгән темагызны язып карарга мөмкин.
Әгәр сезгә билгеле бер китап кирәк икән, сайтта болай эшләп карагыз:
-
- Эзләү юлына авторның исемен яки әсәрнең атамасын языгыз.
- Нәтиҗәләр арасыннан кирәкле басманы сайлагыз.
- Аның тулы тексты электрон тупланмада бармы, әллә китап турындагы белешмә генә бирелгәнме — шуны тикшерегез.
- Текст онлайн булмаса, каталогтан китапның кайсы китапханәдә сакланганын карагыз.
Порталдагы электрон тупланмаларда тулы текстлы басмалар да бар; алардан файдалану бушлай. Шул ук вакытта бөтен каталогтагы һәр китапны өйдән укып була дип уйларга кирәкми: мөмкинлек басмага һәм авторлык хокуклары шартларына бәйле. Кайбер хезмәтләр өчен теркәлү яки китапханәдә бирелгән укучы билеты мәгълүматлары кирәк булырга мөмкин.
Милли электрон китапханә бигрәк тә классиканы, туган як тарихына бәйле басмаларны яки билгеле бер китапның кайда булуын эзләгәндә ярдәм итә ала.
3. «ЛитРес»: сатып алырга да, бушлай әсәр табарга да мөмкин
Адресы: litres.ru
«ЛитРес»та төрле телләрдәге китаплар арасында татарча әсәрләр дә бар. Каталогта текст рәвешендәге электрон китапларны да, аудиокитапларны да очратырга мөмкин. Аларның бер өлеше түләүле, бер өлеше бушлай тәкъдим ителә.
Эзләүгә авторның исемен яки китапның атамасын языгыз. Татар телендәге китаплар исемлегенә кереп, үзегезгә кызыклы жанрларны да карарга була.
Китапны ачкач, өч нәрсәгә игътибар итегез:
- Текстмы, әллә аудиоязмамы? Икесенең дә үз укучысы бар.
- Бушлаймы, түләүлеме? Шартлар китап битендә күрсәтелә.
- Тулы әсәрме, әллә танышу өзегеме? Сатып алыр алдыннан өзекне укып карау китапның сезгә туры килү-килмәвен чамаларга булыша.
«ЛитРес» төрле авторларны бер урында эзләү өчен уңайлы. Әмма кирәкле әсәр анда табылмаса, бу аның электрон варианты бөтенләй юк дигән сүз түгел. Башка мәйданчыкларны да карап чыгыгыз.
4. Татарстан китап нәшрияты сайты: кибет тә, китапханә дә
Адресы: tatkniga.ru
Татарстан китап нәшрияты сайтында басма китаплар белән беррәттән электрон басмалар да тәкъдим ителә. Каталогта матур әдәбият, балалар китаплары, дәреслекләр һәм башка юнәлешләр бар. Сайтта шулай ук «Китапханә» һәм «Аудиокитаплар» бүлекләре урнашкан.
Электрон китап эзлисез икән, каталогтан шул төрне сайлагыз. Ә бушлай укырлык басмалар белән танышу өчен «Китапханә» бүлеген ачып карагыз: анда «Бушлай» дип билгеләнгән әсәрләр бар.
Бу сайтның уңайлыгы шунда: бер авторның нинди китаплары чыкканын карап, үзегезгә кирәкле форматны сайларга мөмкин. Кайсыдыр әсәрне экраннан укыйсыгыз килер, ә кайсындыр кәгазь китап итеп алып, киштәгә куярсыз. Сайлау укучының үзендә.
Уку һәм йөкләү шартлары исә һәр басмада бертөрле булмаска мөмкин. Шуңа күрә сатып алыр яки укый башлар алдыннан китап битендәге мәгълүматны карап чыгу яхшы.
5. Автор сайтлары: язучы иҗаты белән якыннан танышу
Мисал: MaratKabirov.com
Билгеле бер язучыны яратып укыйсыз икән, аның шәхси сайтына да кереп карарга кирәк. Анда әсәрләр исемлеге, автор турындагы язмалар һәм китапларны алу шартлары бер урынга җыелган булырга мөмкин.
Мәсәлән, Марат Кәбиров сайтында китап кибете бар; әсәрләр жанрлар буенча бүленеп тәкъдим ителә. Анда мәхәббәт романы, хәзерге татар прозасы, фантастика, хоррор, мистика, триллер, юмор һәм башка бүлекләрне карарга була. Монда түләүсез әсәрләр дә, таныштыру өчен өзекләр дә, сатып алу өчен заманча форматларда эшләнгән электрон китаплар да күп. Шулай ук рус һәм чит ил авторларының татарчага тәрҗемәләре дә бар.
Автор сайтының үзенә бер өстенлеге бар: сез киң каталогта “татарча китаплар онлайн укырга” дип эзләнеп йөрмисез, ә бер язучының иҗаты белән танышасыз. Бер әсәре ошаса, икенчесен табу да җиңелрәк.
Ләкин һәр сайтның үз тәртибе. Кайбер автор әсәрен бушлай тәкъдим итә, икенчесе сата, өченчесе танышу өчен өзек кенә урнаштыра. Китап битендәге шартларны укып чыгу монда да артык булмас.
6. Кайсы платформаны сайларга?
Бер генә төрле җавап юк. Сайлау сезнең хәзерге теләгегезгә бәйле.
- Бушлай укырлык басмалар эзлисез икән, Татарстан Милли электрон китапханәсенең электрон тупланмаларын һәм Татарстан китап нәшрияты сайтының «Китапханә» бүлеген карагыз.
- Китапның кайсы китапханәдә булуын беләсегез килсә, Милли электрон китапханә каталогыннан эзләгез.
- Төрле авторларның электрон һәм аудиокитапларын бер урында карарга теләсәгез, «ЛитРес» уңайлы булырга мөмкин.
- Нәшрият чыгарган басмалар кызыксындырса, аларның сайтына керегез.
Билгеле бер язучының иҗатын күзәтәсегез килсә, аның рәсми сайтын эзләп табыгыз.
Әсәрне очраткан беренче сайттан ук алып куярга ашыкмагыз. Платформаның рәсмилегенә, китапның тулы булуына һәм аны куллану шартларына игътибар итегез. Бу укучыга да тынычрак, автор хезмәтенә дә хөрмәтлерәк.
Китапка илтүче юл бер генә түгел
Онлайн укуны бер зур китапханә дип түгел, ә төрле мөмкинлекләр бергә яшәгән киңлек дип күз алдына китерү дөресрәктер. Бер мәйданчыкта — элекке басма, икенчесендә — яңа әсәр, өченчесендә — яраткан язучыгызның китаплары.
Бер ишек ачылмаса, икенчесен шакып карарга була. Иң мөһиме — эзләгән китабыгыз үз укучысына, ә укучы үз китабына юл тапсын.
Сайт яңалыкларына язылыгыз!
Иң мөһим яңалыклар, яңа әсәрләр, төрле акцияләр белән иң алдан танышып бару өчен сайт яңалыкларына язылырга онытмагыз. Бергә булыйк, бергә күңеллерәк!
