2-4 яшьлек балаларга

Бу биттә – 2-4 яшьлек балаларга укырга татарча хикәяләр. Алар арасында төсләр, авазлар аеру, сабыйның бүтән сәләтләрен үстерү өчен тәгаенләнгәннәре дә бар. Кечкенәләрне тынычландыра, йокыга әзерли торганнары да. 

Куянкай нәрсә ярата?

Куянкай урманда дусларын очрата. Һәркайсының яраткан ризыгы бар! Тиенкәй чикләвек ярата. Керпекәй алма ашый. Аюкай бал ялый. Ә Куянкай нәрсә табар икән?

Куянкай урманда сикерә. Һоп-һоп! Һоп-һоп! Колаклары озын. Койрыгы кыска. «Исәнме, урман!» — ди Куянкай.
Менә Тиенкәй! Тиенкәй ботакта утыра. «Нәрсә ашыйсың, Тиенкәй?» — «Чикләвек! Мин чикләвек яратам!» Кетер-кетер! Тиенкәй чикләвек ашый.
Менә Керпекәй! Керпекәй яфракта утыра. «Нәрсә ашыйсың, Керпекәй?» — «Алма! Мин алма яратам!» Кетер-кетер! Керпекәй алма кимерә.
Менә Аюкай! Аюкай төптә утыра. «Нәрсә ашыйсың, Аюкай?» — «Бал! Мин бал яратам!» Чәп-чәп! Аюкай бал ялый.
Куянкай тагын сикерә. Һоп-һоп! Кәрзиндә кишер күренә! «Менә кишер! Мин кишер яратам!» Кетер-кетер! Кишер тәмле. Кишер татлы. Куянкай бик шат!

Өйгә төсләр кирәк!

Нәни кәрлә өен буярга тели. Аланда аңа матур төсләр бүләк итәләр.
Мин — Салават күпере. Сиңа нәни кәрлә турында сөйләрмен. Әйдә, аның белән бергә төсләр җыябыз!

Нәни кәрләнең өе бар. Өе әлегә буялмаган. «Өемне матурлыйм әле!» — ди кәрлә. Ул аланга чыга. Анда кызыл мәк үсә. «Мин кызыл! Сиңа кызыл буяу бирәм!» — ди мәк. Кәрлә кызыл буяу белән өйнең түбәсен буйый.
Сукмакта әфлисун ята. Ул туптай түгәрәк! «Мин кызгылт сары! Мә, сиңа кызгылт сары буяу!» — ди әфлисун. Кәрлә ишекне кызгылт сары төскә буйый. «Рәхмәт, әфлисун!»
Өстә кояш елмая. «Мин сары! Сиңа сары буяу бирәм!» — ди кояш. Кәрлә өйнең стеналарын сарыга буйый. Сары өй балкып тора. «Өем кояш кебек!» — дип шатлана кәрлә.
Аяк астында яшел үлән үсә. Җил исә: ш-ш-ш! «Мин яшел! Мә, сиңа яшел буяу!» — ди үлән. Кәрлә койманы яшелгә буйый. Яшел койма янында яшел үлән тирбәлә.
Кәрлә башын күтәрә. Өстә — ачык зәңгәр күк! «Сиңа ачык зәңгәр буяу бирәм!» — ди күк. Кәрлә тәрәзә йөзлекләрен ачык зәңгәргә буйый. «Нинди матур ачык зәңгәр төс!» — ди ул.
Якында кыңгырау чәчәк үсә. «Мин куе зәңгәр! Мә, сиңа куе зәңгәр буяу!» — ди чәчәк. Кәрлә баскычны куе зәңгәргә буйый. Өе әзер! Мин дә күктә елмаям. Кәрлә миңа кул болгый: «Кара әле! Кызыл, кызгылт сары, сары, яшел, ачык зәңгәр, куе зәңгәр! Өемдә күпме төс бар!»

Тыныч йокы, нәнием

Кояш та, кошчыклар да, уенчыклар да ял итә. Нәнине дә йомшак йокы көтә. Йокымсырау нәнигә тыныч кич турында сөйли. Бөтен җирдә тынлык. Барысы да әкрен генә йокыга тала.

Мин — Йокымсырау. Синең яныңда тып-тын гына утырам. Кояш битен юган инде. Хәзер ул еракта, җир белән күк тоташкан урында ял итә. Күк алсу. Бөтен җирдә тыныч.
Кошчыклар ояларында ята. Канатлары — йомшак юрган. Томшыклары канат астында. Тып-тын. Җылы. Кошчыклар йокымсырый. Алар әкрен генә йокыга тала.
Чәчәкләр таҗ яфракларын йомган. Үләннәр дә тын гына ял итә. Бакчада тыныч. Чәчәкләр йокымсырый. Алар да йокыга тала.
Бүлмәдә аючык белән куянчык йоклый. Күзләре йомык. Аларга рәхәт. Синең дә мендәрең йомшак. Юрганың җылы. Яныңда — якын кешең. Теләсәң, күзләреңне йом. Тыныч йокы, нәнием.
Йомшаккайның тәмле сүзләре
Нәни песи баласы уйнарга тели. Әнисе аңа ягымлы итеп сорарга һәм рәхмәт әйтергә өйрәтә. Йомшаккай өч матур сүз өйрәнә: «зинһар», «рәхмәт», «тыныч йокы». Бу сүзләрне әйтү дә, ишетү дә күңелле!
Йомшаккай әнисе янына килде. — Мияу! Мияу! Әнисе аңа елмайды:
— Уйныйсың киләме?
— Әйе!
— Алайса, ягымлы итеп сорап кара: «Әнием, зинһар, минем белән уйна әле».
— Әнием, зинһар, минем белән уйна әле! — диде Йомшаккай.
— Әйдә, уйныйбыз! — диде әнисе.
Алар йомшак туп тәгәрәттеләр. Туп мендәр янына барып туктады.
— Әнием, зинһар, тупны бир әле.
Әнисе тупны сузды.
— Рәхмәт! — диде Йомшаккай. Аның мыеклары селкенде. Уйнавы шундый күңелле иде!
Уеннан соң әнисе касәгә сөт салды.
— Мә, балам.
Йомшаккай сөтен эчте. Аннары борынын ялады.
— Рәхмәт, әнием! Сөт тәмле!
— Үзеңә дә рәхмәт, балам. Матур сүзең күңелемне җылытты.
Кич җитте. Йомшаккай йомшак урынына ятты. Әнисе аның өстенә юрган япты.
— Тыныч йокы, балам! — диде ул.
— Тыныч йокы, әнием! — дип җавап бирде Йомшаккай. Аннары янындагы уенчык куянына пышылдады:
— Сиңа да тыныч йокы! Йомшаккай күзләрен йомды. Аңа җылы да, рәхәт тә иде.

Һау нәрсә ишеткән?

Нәни көчек төрле тавышлар тыңлый. Син дә тыңла һәм кабатла! Һау сыерны, баканы һәм уенчык машинаны очрата. Һәркайсының үз тавышы бар. Тавышлар кызыклы, ягымлы!

Һау исемле нәни көчек йөри. Тып-тып-тып! Һау туктый. Колакларын торгыза. Нәрсә ишетелә?
Менә сыер. Сыер үлән ашый. — Му-у-у!
Бераз көтик.
Ә сыер ничек кычкыра? Бергә әйтик: — Му-у-у! Һау койрыгын болгый.
Менә бака. Бака сикерә. — Бак-бак!
Бераз көтик.
Ә бака ничек кычкыра? Бергә әйтик: — Бак-бак! Һау баканы тыңлый.
Менә уенчык машина. Машина тәгәри. — Бип-бип!
Бераз көтик.
Ә машина нинди тавыш чыгара? Бергә әйтик: — Бип-бип! Һау машинага карый.
Һау шатлана. — Һау-һау! Бу — көчек тавышы!
Бераз көтик.
Ә көчек ничек өрә? Бергә әйтик: — Һау-һау! Нинди кызыклы тавышлар!

Тиенкәйнең биш кәрзине

Тиенкәй кышка азык җыя. Һәр табышын санап, аерым кәрзингә сала.
Бер гөмбә, ике имән чикләвеге, өч урман чикләвеге… Тиенкәйгә санарга булыш! Ахырда ничә кәрзин тулыр икән?

Тиенкәйнең биш кечкенә кәрзине бар. Әлегә алар буш. — Кышка азык җыям! — ди Тиенкәй.
Менә зур гөмбә! — БЕР! Бер гөмбә! Тиенкәй аны беренче кәрзингә сала. — Азыклы кәрзинем берәү!
Имән төбендә ике чикләвек ята. — БЕР, ИКЕ! Ике имән чикләвеге! Тиенкәй аларны икенче кәрзингә сала. Аннары ике кәрзинендәге азыкны кабат саный: — Бер гөмбә. Бер, ике чикләвек! Кәрзиннәрен дә саный: — БЕР, ИКЕ!
Куак астында өч урман чикләвеге күренә. — БЕР, ИКЕ, ӨЧ! Өч чикләвек! Алар өченче кәрзингә урнаша. — Бер гөмбә, ике имән чикләвеге, өч урман чикләвеге! Тиенкәй кәрзиннәренә карый: — БЕР, ИКЕ, ӨЧ!
Яфрак астында дүрт орлык бар. — БЕР, ИКЕ, ӨЧ, ДҮРТ! Дүрт орлык! Тиенкәй аларны дүртенче кәрзингә сала. — Бер гөмбә, ике имән чикләвеге, өч урман чикләвеге, дүрт орлык! Кәрзиннәрне бергә саныйк: — БЕР, ИКЕ, ӨЧ, ДҮРТ!
Менә биш миләш җиләге! — БЕР, ИКЕ, ӨЧ, ДҮРТ, БИШ! Биш җиләк! Җиләкләр бишенче кәрзингә кереп ята. Тиенкәй бар табышын тагын бер кат саный. Аннары кәрзиннәрен рәтләп тезә: — БЕР, ИКЕ, ӨЧ, ДҮРТ, БИШ! Барлыгы БИШ кәрзин азык җыелды! — Рәхмәт! Бергә санау күңелле! — ди Тиенкәй.

3-4 яшьлек алалар өчен хикәяләр

Бергә тәмлерәк!

Хоманың өч бөртек ашлыгы бар. Берсен дустына биргәч, ул бергә ашауның ничек күңелле булуын күрә.
Хома башта ашлыгын үзенә калдырырга тели. Аннары уйлана һәм үз теләге белән Пушаны сыйлый. Ике дусның гади генә табыны шатлык белән тула.

Хома исемле әрләннең өч бөртек ашлыгы бар икән. Ул аларны яфрак өстенә тезгән.
— Бер, ике, өч! — дип санаган Хома. Шулчак аның дусты Пуша килгән. Пушаның бер бөртек ашлыгы да булмаган.
Хома ашлык бөртекләрен үзенә якынрак тарткан.
— Боларны үзем ашыйм әле, — дигән ул. Пуша сорамаган да, үпкәләмәгән дә. Янәшә генә утырган. Ләкин аның йөзе моңсуланган. Хома дустына караган. Аннары өч бөртегенә күз салган.
«Өчесен дә үзем ашасам була, — дип уйлаган Хома. — Тик Пуша белән бергә ашыйсым да килә». Ул бераз уйланып торган. Аннары бер бөртекне дустына таба тәгәрәткән.
— Мә, Пуша! Бергә ашыйк!
— Рәхмәт, Хома! — дип елмайган Пуша.
Ике дус яфрак янына җайлап утырган. Кетер-кетер! Хома бер бөртеген кимергән. Кетер-кетер! Пуша да үзенекен ашый башлаган.
— Синең мыегың селкенә! — дип көлгән Пуша.
— Синеке дә! — дип елмайган Хома. Алар әкрен генә кетердәткән. Бергә утыру шундый рәхәт булган!
Ашап бетергәч, Хома яфракны читкә алып куйган.
— Иртәгә дә бергә утырыйк әле, — дигән ул.
— Әйдә! — дип шатланган Пуша. Хома дустына елышып утырган. Бер бөртеген бүлешкәч, үзенең дә күңеле сөенгән икән!

Төрле яшьтәге балалар өчен хикәяләр