Миңа синең яратуың кирәк

Егет — коры саннар даирәсеннән, ә кыз — ирекле рәссам – төсләр, хисләр һәм таңнар дөньясыннан. Алар Казанда очраша, таңнарны бергә каршылый, кояш баюын күзәтә. Тик бер мәлне юллары аерыла. Ул китә, ә мәхәббәт кала. Сагыш кала. Тик ул үз газапларына батмый, ә яшәргә өйрәнә – татлы үткәннәрдән көч алырга. Бу — сагыш һәм хәтер турында хикәя.
***
Мин үземне һәрвакыт акыл белән яшәүче кеше дип санадым. Тормышым саннарга, таблицаларга, төгәл исәпләргә бүленгән иде. Көннәрем — алдан сызылган график, һәр адымым — үлчәнгән һәм уйланылган.
Мәхәббәт исә миңа шигъри арттыру гына булып тоела иде. Кешеләр үз хисләрен матур сүзләр белән бизәргә ярата, ә чынлыкта барысы да гадәти ихтыяҗлардан һәм вакытлы мавыгудан тора дип уйлый идем.
Бу фикерләремне Айсылу исемле кыз үзгәртте.
Без Казанда узган фәнни җыенда таныштык. Мин анда статистик модельләр турында чыгыш ясарга тиеш идем. Докладым төгәл, файдалы, әмма үзем кебек үк коры һәм күңелсез иде.
Сораулар өчен вакыт җиткәч, залның арткы рәтендә утырган кыз кул күтәрде. Ул гади генә киенгән иде: зәңгәр күлмәк, җилкәсенә төшеп торган калын чәчләр, күзләрендә исә ниндидер җылы, мәгънәле нур бар.
— Сезнең исәпләүләрегездә кеше факторы бөтенләй исәпкә алынмаган, — диде ул.
— Иң кызыклы үзгәрешлеләрнең берсе шул түгелмени? — дип сорадым мин.
— Кеше факторы — хаос.
— Хаосны исәпләп булмый.
— Шуңа күрә дә ул кызык, — диде кыз һәм елмайды.
Бу елмаю соры конференция залындагы кояш нуры кебек иде.
Чыгыштан соң ул яныма килде.
— Сез һәрнәрсәне саннарга әйләндерергә тырышасыз, — диде ул.
— Саннар алдамый.
— Кешеләр дә һәрвакыт алдамый.
— Ләкин аларның үзгәрүчәнлеге күпкә зуррак.
— Минемчә, сезгә шул үзгәрүчәнлек җитми.
Мин көләргә тиеш идем, әмма аның сүзләре күңелемә нык утырды.
Айсылу рәссам булып чыкты. Ул Казанның иске урамнарын, Идел өстендәге томанны, Болак буендагы төнге утларны, авыллардагы агач капкаларны һәм яңгырдан соң балчык юлларда калган эзләрне төшерә иде. Аның өчен дөнья саннардан тормый — төсләрдән, исләрдән, авазлардан, кешеләрнең күз карашыннан тора иде.
Безнең очрашулар тиз арада гадәткә әйләнде. Кайчак Бауман урамындагы кечкенә генә чәйханәдә очрашып, бер чынаяк чәйне суытып бетергәнче сөйләшеп утыра идек. Кайчак Кабан күле буенда озын-озын йөрдек. Ул бер мизгелдә балачагын искә төшерә, икенче мизгелдә бүген күргән бер кешенең йөзен сурәтли, аннары кинәт:
— Ә син бәхетне нинди төс итеп күз алдыңа китерәсең? — дип сорый.
Мин андый сорауларга җавап таба алмый идем.
Ул минем капма-каршым иде. Мин — һәрнәрсәне алдан уйлап куя торган кеше. Ул — бүгенге көн белән яши. Мин фактларга ышанам, ул — сиземләүгә. Мин дөньяны сызыклар һәм саннар аша күрәм, ул исә һәр нәрсәдә төсләр таба иде.
Бер төнне без аның остаханәсендә таң атканчы сөйләшеп утырдык. Тәрәзә артында кар ява иде. Иске йортның диварларына Айсылу ясаган рәсемнәр эленгән, идәндә буяу савытлары, кипкән пумалалар ауный.
Без мәхәббәт турында да, үлем турында да, кешеләрнең ни өчен бер-берсен югалтуы турында да сөйләштек. Ул әнисенең авылда яшәвен, балачакта җәйләрен Кукмара якларындагы туган авылында үткәрүен әйтте. Мин аңа үземнең гел контрольдә тотылган тормышым турында сөйләдем.
Таң атканда гына өйгә кайттым. Әмма йоклый алмадым. Башымда аның көлүе, сүзләре, тавышы яңгырап торды.
Мин моңа кадәр беркайчан да хисләремне кемгәдер сиздерә торган кеше түгел идем. Ләкин шул төндә телефонны алдым да, озак уйлап тормыйча, аңа бер җөмлә җибәрдем:
«Минем синең тирәнлегеңдә, чишмәгә төшкән таш кебек, бөтенләй югаласым килә».
Җавабы шунда ук килде:
«Син шагыйрь булып киттеңмени? Таң атканчы сөйләшеп утыру шулай тәэсир иттеме? Иртәгә җидедә Кабан буена кил. Таңны бергә каршыларбыз».
Шуннан соң без таңнарны бергә каршылый башладык.
Айсылу кайчак иртәнге биштә үк миңа шалтырата иде. Шәһәр әле йоклый, урамнар тып-тын, тәрәзәләрдә генә сирәк утлар яна.
— Тор, — ди иде ул. — Бүгенге таңны үткәреп җибәрмә.
Без Кабан күле ярына барып басабыз. Күк башта карасу-зәңгәр була, аннары еракта алсу сызык барлыкка килә. Трамвайларның беренче тавышы ишетелә, бозлы җил биткә кагыла, күл өстендәге караңгылык акрын гына тарала.
Кояшның тәүге нурлары шәһәр түбәләренә кагылгач, Айсылу минем билемнән кочып ала иде.
— Кара, — дип пышылдый ул. — Яктылык ничек туа.
— Бу бары тик табигать законы, — дип шаяртам мин. — Кояш та үзенең расписаниесе буенча чыга.
— Юк, — ди ул, миңа борылып. Аның күзләре кояш нурын миннән дә иртәрәк эләктереп ала. — Ул безне назларга теләгәнгә чыга. Син моны сизәсеңме?
Мин сизә идем.
Ул әйткәнчә — кояшның җылы нурлары безнең җилкәләребезгә, кулларыбызга, битләребезгә кагыла иде. Дөнья шул мизгелдә чыннан да безнең өчен генә яратылгандай тоела.
Кичләрен без аның остаханәсе түбәсенә менеп, бер юрганга төренеп, Казан өстендә кояш баюын күзәтә идек. Мәчет манаралары кызгылт нурга күмелә, еракта Идел өстендә томан күтәрелә, шәһәр шау-шуыннан арыгандай тынып кала.
Шул вакытларда миңа дөньяда урын да, вакыт та аз кебек тоела иде.
— Мин сине кошлар күкне яраткан сыман яратам, — дидем мин беркөнне.
Бу сүзләр үзеннән-үзе чыкты. Аларны әйткәнгә мин үзем дә гаҗәпләндем. Элек мин хис турында сөйләгән кешеләрне артык тәэсирләнүчән дип саный идем. Ә хәзер үзем шул ук хәлгә калдым.
Айсылу миңа озак карап торды.
— Ә мин синең өчен кем? — дип сорады ул.
— Син минем өчен барысы да.
Ул җавап бирмәде. Учын минем яңагыма куйды. Аның күзләрендә шатлыктан тирәнрәк, мин әле аңлап җитмәгән ниндидер хис бар иде.
— Мин сиңа бер көн кирәк булмый башлармын, — диде ул әкрен генә.
— Булмас. Мин сине һәрвакыт яратачакмын.
— Әгәр барысы да үзгәрсә?
— Барысы да үзгәрер, әмма бу хис үзгәрмәс.
Ул башын чайкады.
— Син барысын да шулай җиңел әйтәсең.
— Чөнки бу дөрес.
— Бер көнне син мине бик сагынырсың, — диде ул. — Ә сагыну да кешене үзгәртә.
Мин аның кулын үбеп елмайдым.
— Минем синең мәхәббәтеңә бик нык мохтаҗ икәнемне онытма, — дидем. — Бу хис мине беркайчан да ташламаячак.
Ул вакытта мин аның сүзләренә җитди әһәмият бирмәдем. Мин Айсылуга мөкиббән идем. Аның яратуы һава кебек иде — мин аны тулы күкрәк белән суладым. Моңа кадәр минем тормышымда таблицалар, графиклар, эш планнары иде. Хәзер аларның барысы да төссезләнде. Кәгазьдәге саннар Айсылуның күңелемдә калдырган сыны янында мескен булып калды.
Аннары безнең аерылуга сәбәп килеп чыкты.
Айсылуга чит илдән хат җибәрделәр. Ул күптән хыялланган рәссамнар программасына грант откан иде. Бу — аның өчен зур мөмкинлек, бәлки, бөтен гомере дәвамында бер генә тапкыр бирелә торган бәхет иде.
Программа бер елга исәпләнгән. Әмма бер елдан соң нәрсә буласын беркем дә белми иде.
Хатны укыгач, Айсылу озак дәшми утырды.
— Мин бармыйм, — диде ул ахырда.
— Ничек инде бармыйсың?
— Мин булдыра алмыйм.
Аның тавышы калтырый иде.
— Айсылу, бу бит синең хыялың.
— Ә без?
Ул сүзен тәмамлый алмады.
Мин аның кулларыннан алдым. Бармаклары салкын иде.
— Без беркая да китмибез, — дидем мин. — Бер ел — мәңгелек түгел. Ара ераклыгы мәхәббәтне җимерә алмый.
Айсылу миңа карады. Аның күзләрендә мин элек күргән шул ук тирәнлек бар иде. Мин анда яңадан баттым.
— Син минем теге вакытта нәрсә әйткәнемне хәтерлисеңме? — дип сорады ул.
— Миңа синең яратуың кирәк, дигән идең…
— Әйе.
Мин дәшмәдем.
— Ул миңа анда да кирәк булачак, — диде ул. — Бигрәк тә анда. Чөнки мин яңа тормыш башларга куркам. Син минем терәгем булырсың.
— Мин һәрвакыт синең белән, — дидем мин.
Ул китте.
Башта без көн саен сөйләштек. Һәр шалтырату сагыну, вәгъдәләр һәм киләчәккә төзелгән планнар белән тулы иде. Без бер-беребезгә көннең һәр вакыйгасын сөйли идек. Ул яңа остаханәсе, яңа танышлары, күргәзмәләре турында сөйләде. Мин аңа Казанның кышын, Кабан өстендәге бозны, Бауман урамындагы карлы кичләрне тасвирладым.
Аннары шалтыратулар көн аралашка калды.
Соңрак алар кыска хәбәрләргә әйләнде.
«Бүген беренче күргәзмәгә әзерләнәм».
«Монда бик күп яңа кешеләр белән таныштым».
«Синең өчен бер рәсем башладым».
Аның тормышы миннән еракта үз агымына керде. Ә минем тормышым, киресенчә, тагын да төгәл, тагын да буш бер графикка әйләнде.
Элек мин аны күргән урыннарда хәзер бушлык кына калды. Кафеда аның урыны буш. Остаханәсе ишеге бикле. Кабан буенда исә мин ялгыз йөрдем.
Без аерылыштык дип әйтеп булмый. Бер-беребезгә «сау бул» дип сүз бирмәдек. Без бары тик араларга, вакытка һәм яңа тормышларга таралып югалдык.
Ул анда үзен тапты.
Мин исә монда, кайчандыр ул тутырган бушлык белән калдым.
Ике ел үтте.
Бүген иртән мин тагын Кабан буена чыктым. Кояш шәһәр өстеннән күтәрелә иде. Аның нурлары миңа гына кагыла кебек тоелды. Күл өстендә җиңел томан ята. Салкын җил битне өтеп ала. Шәһәр уяна башлаган: еракта автобус тавышы ишетелә, кешеләр ашыга-ашыга эшкә бара.
Мин кесәмнән телефонны чыгардым. Анда җибәрелмәгән хәбәр бар иде.
Мин аны күптән язган идем. Әмма җибәрергә батырчылык итмәдем.
«Синең белән таңнарны каршылаасым килә. Бер-беребезгә шушы олы бер дөнья да җитмәгән чакларны сагынам».
Хәбәр һаман җибәрелмәгән килеш калды.
Мин инде аның тирәнлегендә батмыйм. Мин бары тик шул тирәнлектә яшәргә өйрәндем. Хәтер тирәнлегендә.
Анда әле дә аның тән җылысы, тылсымлы исе бар кебек. Аның көлүе кайдадыр һавада эленеп тора сыман. Бергә каршылаган һәр таң шунда саклана. Бер генә мизгел дә югалмаган — барысы да эчкә, бик тирәнгә салып куелган.
Ул хаклы булган.
Мәхәббәт үзгәрмәгән.
Ул китмәгән дә. Тик инде тавышсыз, сабыр һәм мәңгелек хәтергә әйләнгән.
Мин шул хәтер эчендә яшим.
Һәм аңа һаман да, элеккечә, бик нык мохтаҗмын.
Теге вакыттагыча.
Шул ук елмаюы, шул ук җылы карашы, шул ук ирекле җаны белән. Кешене ташлап китмәгән сагыну — мәхәббәтнең иң тирән төре икән. Ул бетми. Ул бары тик йөрәкнең бер почмагына күчә дә, анда мәңгелеккә урнаша. Без кайчандыр бергә батырга теләгән тирәнлек шушы булган.
Мин әле дә шул чоңгылда яшим.

(Барлыгы 1 карау, бүген - 1 кеше)

Сайт яңалыкларына язылыгыз!

Иң мөһим яңалыклар, яңа әсәрләр, төрле акцияләр белән иң алдан танышып бару өчен сайт яңалыкларына язылырга онытмагыз. Бергә булыйк, бергә күңеллерәк!

Фикереңне язып калдыр!

Охшаш язмалар

×